İKONİK - DUVARIN ARKASINI GÖREBİLMEK: Bilgi Çağında En Zor Şey ?düşüncede derinlik, haberde akıl ve yaşın getirdiği avantaj ı doğru kullanabilmek. Artık bilgiye ulaşmak çok kolay.  Zor olan, bilginin içinden hakikati ayıklamaktır.  Özellikle belli bir yaşa gelmiş, hayatı görmüş, farklı dönemleri yaşamış insanlar için asıl mesele “Ben artık sadece ne olduğunu değil, neden olduğunu bilmek istiyorum” İşte bu İKONİK düşünce “duvarın arkasını görme” arzusudur. 1. ASLINDA YAŞ, BİR AVANTAJDIR Gençler hız - Emekliler ise karşılaştırma avantajına sahiptir. Aynı cümleyi farklı dönemlerde duymuşlardır. Aynı vaatlerin farklı yıllarda nasıl sonuçlandığını görmüşlerdir. Aynı korkuların nasıl üretildiğine defalarca tanık olmuşlardır. Bu yüzden emeklilerin en büyük gücü: Hafızadır. 2. SORGULAMA Derinlikli düşünmenin ilk adımı şudur: Ne söylendi? Neden şimdi söylendi? Her haberin, her açıklamanın mutlaka planlanmış bir zamanı vardır. Acaba Seçim öncesi mi? Ekonomik kriz döneminde mi? Dış politikada sıkışma varken mi? Detaylarını görebilmek önemli çünkü: Zamanlama, haberin yarısıdır. 3. HABERDE DUYGUSAL TETİKLEYİCİLER Belli olgunluktaki “Duvarın arkasını görmek” isteyen biri şunu bilir: Aşırı duygu yüklenen haber, çok nadiren masumdur. Şu duygular özellikle alarm vermelidir: Korku, Öfke, Aşağılama, Aşırı umut “Son şans” duygusu.... varsa  Bu duygular genellikle: Düşünmeyi durdurmak, Tepki üretmek, Saf tutturmak için kullanılır. 4. HABERDE KİM KONUŞUYOR, KİM SUSUYOR? Elinde sopalarla Tv ekranlarında Sadece konuşana değil, aksine aynı düşüncede olmayan konuşturulmayanlara bakın. Hangi görüşler yok? Hangi uzmanlar çağrılmamış? Hangi veriler eksik? Sessizlik, çoğu zaman bağırmaktan daha çok şey söyler. 5. KAYNAK ÇEŞİTLİLİĞİ: Derin anlayış için altın kural: Aynı haberi, farklı dünya görüşlerinden üç ayrı kaynaktan oku. Biri yerli, Biri yabancı, Biri muhalif ya da karşıt görüşlü olmalı. Gerçek, bu üçgenin ortasında durur. 6. UZMAN MI, YORUMCU MU? Günümüzde en büyük karmaşa burada yaşanıyor. Uzman: Alan bilgisiyle konuşur Yorumcu: Kanaatiyle konuşur. Emekliler için kritik fark: Bilgi veren mi konuşuyor, yoksa biri adına kanaat satan mı? 7. “BU DAHA ÖNCE OLDU MU?” SORUSU Tecrübeli zihin şap diye her duyduğu – okuduğu şeyi kabullenmeden şu soruyu sorar: Buna benzer bir şey geçmişte yaşandı mı? O zaman ne denmişti? Sonuç ne olmuştu? Bu soru, rejimlerin yandaş medya ile manipülasyonuna panzehiridir. 8. İSTATİSTİKLE OYNANDIĞINI NASIL ANLARSIN? Anlatılanlarda yuvarlak rakamlarla Yüzde var ama ham sayı yoksa, Karşılaştırma var ama başlangıç yılı yoksa, Grafik var ama ölçek belirtilmemişse ve bunlar yaş – cinsiyet – eğitim gibi faktörlerle kıyaslanmamışsa, MUTLAKA bir yönlendirme vardır. 9. “HABER” İLE “HİKÂYE” ARASINDAKİ FARK Günümüzde duyduğumuz birçok içerik haber değil; hikâyedir. Kahramanlar vardır, Düşmanlar vardır, İyi–kötü net ayrılmıştır. Gerçek dünya ise asla bu kadar sade değildir. 10. KOMPLONUN CAZİBESİNE DİKKAT Gerçekleri anlayabilmek “Duvarın arkasını görmek” ile sıklıkla kahve laklaklaması denecek kadar sığ “her şey gizli bir plan” demek aynı şey değildir. Gerçek derinlik ister: Basit açıklamaları - karşılaştırıp Karmaşık komploya tercih edebilme olgunluğudur. 11. KENDİ ÖNYARGINI TANIMAK İllaki herkesin bir bakış açısı vardır.  Fakat akıllı insan şunu bilir: Benim de kör noktalarım var. Sevdiğin biri söylüyorsa daha kolay mı inanıyorsun? Yoksa Karşı olduğun biri söylüyorsa otomatik reddediyor musun? İşte bu farkındalık, zihinsel özgürlüktür. 12. HIZLI TEPKİ YERİNE YAVAŞ AKIL Emekliliğin en büyük lüksü şudur: Acele etmek zorunda değilsin. Okuduğun – dinlediğini Hemen paylaşmak - hüküm vermek zorunda değilsin. Beklemek, düşünmek ve susmak eşsiz bir güçtür. 13. TELEVİZYON TARTIŞMALARINA MESAFE Artık avucumuzun içine sığabilecek akıllı telefonlardan bile İSTEDİĞİMİZ ZAMAN seyredebileceğimiz Sosyal medya kanalları, değerini tamamen kaybetmiş, kişileri robot gibi belli saatlerde izlemeye mecbur eden Televizyondaki haberler Derinlik değil – teknolojiye uygun hız (a) asla Sükûnet değil – heyecan için çatışma ister (b). Oradaki amaç: Anlatmak değil, kutuplaştırıp tartıştırmaktır. Gerçek bilgi çoğu zaman sessiz kaynaklarda durur. 14. DUVARIN ARKASI HER ZAMAN KARANLIK DEĞİLDİR Her şey gizli değildir. Bazen gerçek: Çok açıktır, Ama politik görüşe – partiye ...  alışkanlıklarımız yüzünden çoğunlukla kabul edilmek istenmez. Oysa derin düşünce: Hoşumuza gitmeyen gerçeği de görebilmektir. 15. SONUÇ: BİLGELİK, HER ŞEYİ BİLMEK DEĞİL Belli bir yaşa gelmiş, dünyayı takip eden insanlar için asıl hedef ‘Haklı çıkmak değil, doğruya yaklaşmak’ olmalı: Bu çizgide Duvarın arkasını görmek illada: Her sırrı çözmek değil, Her iddiaya inanmamak veya Her söyleneni de küçümsememektir. Bu çağda belli yaş gurubu tecrübeli akıllara göre bilgelik: Daha çok bağırmakta değil, Daha sakin düşünmektedir. Özetle: Emeklilik, düşünceden çekilmek değil; aksine yaradanın bize en büyük lütfu aklı doğru kullanıp düşünceyi olgunlaştırma zamanıdır.