DÜNYANIN EN KÖTÜ 10 LİDERİ Qoura Digest üyesi Martın Leclerc 'Claude' Yapay zekâ hazretlerinden, şu anda dünyadaki en kötü 10 lideri — cumhurbaşkanları, başbakanlar veya ülkelerinde hangi unvanı kullanıyorlarsa - Tamamen tarafsız kalmasını ve her liderin neden bulunduğu sırada olduğunun açıklanmasını istendi. 10. ALEKSANDR LUKAŞENKO – BELARUS Kendi ülkesinde sert bir diktatör olmakla birlikte, dünya açısından asıl önemi Putin'in destekçisi ve yardımcısı olmasıdır.  Ancak büyük oyuncudan ziyade küçük ortak olduğu için listenin alt sırasında. 1994'ten beri iktidarda bulunan ve “Avrupa'nın son diktatörü” Lukaşenko, Ocak 2025'te yapılan ve güvenilir gözlemcilerin hileli olarak değerlendirdiği seçimde 7. dönemini kazandı. 2020'deki büyük protestoları kitlesel tutuklamalarla bastırdı; binlerce kişi hapsedildi ve muhalefetin önemli bölümü ülke dışına çıkmak zorunda kaldı. Belarus topraklarının Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgalinde üs olarak kullanılmasına izin verdi. Ülkesinde Rus nükleer silahlarını barındırıyor ve göçmenleri AB sınırlarına yönlendirerek Türkiye gibi AB üzerinde baskı oluşturmakla suçlanıyor. 9. MIN AUNG HLAING – MYANMAR Min Aung Hlaing, Şubat 2021'deki askeri darbeden beri ülkeyi yönetiyor. Darbe, milyonlarca insanın yerinden edilmesine yol açan bir iç savaşı tetikledi. Myanmar ordusu köyleri bombalamak ve sivillere yönelik hava saldırıları gerçekleştirmekle suçlanıyor. 2017'de Müslüman dünyanın sessiz kaldığı Rohingyalara karşı gerçekleştirilen ve bir milyondan fazla insanın Bangladeş'e kaçmasına yol açan vahşet nedeniyle hakkında sadece Arjantin'de soykırım suçlamasıyla yakalama kararı bulunduğu belirtiliyor. Myanmar aynı zamanda dünya çapında milyarlarca dolarlık dolandırıcılığın gerçekleştirildiği siber dolandırıcılık merkezlerinin önemli üslerinden biri haline geldi. 8. MUHAMMED BİN SELMAN – SUUDİ ARABİSTAN Muhammed bin Selman'ın yönetimindeki Suudi Arabistan, dünya enerji ekonomisinin ve Ortadoğu güç dengesinin merkezindeki ülkelerden biri. Savunma Bakanı olduğu dönemde 2015 Yemen müdahalesini başlattığı ve savaşın modern tarihin en büyük insani krizlerinden birine dönüşmesine katkıda bulundu. Ayrıca: Tayyib Erdoğan’ın 15 Temmuz kalkışmasından sorumlu tuttuğu, kuşbaşı et gibi kesilen Cemal Kaşıkçı'nın 2018 İstanbul Konsolosluğunda katledilmesi ve ülkedeki muhalifler üzerindeki baskıları unutulmaz. Suudi Arabistan'ın dünyanın en büyük petrol ihracatçılarından biri olması nedeniyle Riyad'ın üretim kararları petrol fiyatlarını, küresel enflasyonu ve ekonomik büyümeyi etkileyebiliyor. 7. ABDELFETTAH EL-BURHAN – SUDAN Burhan'ın bu kadar yukarıda yer almasının temel nedeni, metne göre dünyanın günümüzdeki en büyük insani felaketlerinden birinin merkezinde bulunması. Sudan'daki savaşın 150.000'den fazla insanın ölümüne, 14 milyondan fazla kişinin yerinden edilmesine ve kıtlığa yol açtığı öne sürülüyor.  Burhan, Sudan'ın fiilî devlet başkanı ve silahlı kuvvetlerin komutanı. 2021'de iktidarı ele geçirdi ve 2023'te eski yardımcısının Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) ile savaşa girdi. RSF'nin çok ağır katliamlardan sorumlu olduğunu özellikle kabul ediyor; ancak Sudan ordusunun da hastane ve düğün gibi sivil hedeflere yönelik ölümcül saldırılar gerçekleştirdiğini belirtiyor. Savaşın Mısır, Türkiye, BAE, Rusya ve Çad gibi ülkeleri de giderek daha fazla içine çektiği vurgulanıyor. 6. KİM JONG-UN – KUZEY KORE Kim Jong-un 2011'den beri yaklaşık 26 milyon insan üzerinde mutlak kontrol sahibi olduğu; siyasi hapishane kampları, halka açık infazlar, aileleri birkaç kuşak boyunca cezalandırma, yoğun gözetim ve ağır yoksullukla karakterize edilen son derece kapalı bir rejim yönettiği anlatılıyor. Asıl küresel tehlike ise nükleer program. Kuzey Kore'nin 90'a kadar nükleer savaş başlığı üretebilecek malzemeye sahip olduğunu ve ABD'ye ulaşabilecek kıtalararası balistik füzeleri test etti.  Ayrıca Kuzey Kore'nin Rusya'nın Ukrayna savaşındaki önemli destekçilerinden birine dönüştüğünü; asker, milyonlarca top mermisi ve balistik füze sağladığını iddia ediyor. Buna karşılık Rusya'nın Kuzey Kore'nin füze, uydu ve denizaltı teknolojisini geliştirmesine yardımcı olduğu öne sürülüyor. 5. RECEP TAYYİP ERDOĞAN – TÜRKİYE Yaklaşık 85 milyon nüfusu, NATO üyeliği ve Avrupa ile Ortadoğu arasındaki konumu nedeniyle diğer ülkelerden çok daha geniş bir etki alanına sahip.  Erdoğan'ın 2003'ten beri iktidarda olduğunu ve bu süreçte yargı, basın ve sivil toplum üzerindeki baskının arttığını öne sürüyor. Freedom House'un Türkiye'ye 100 üzerinden 33 puan verdi. Ekrem İmamoğlu'nun Mart 2025'te tutuklanmasını da muhalefet üzerindeki baskının örneği olarak sunuyor. Erdoğan'ın uluslararası etkisinin ise çok daha büyük olduğu belirtiliyor: Türkiye'nin Suriye ve Libya'daki askeri müdahaleleri, Yunanistan'la yaşanan gerilimler ve NATO'nun genişlemesinde Türkiye'nin veto gücünü kullanması örnek gösteriliyor. Ayrıca Türkiye'deki milyonlarca Suriyeli mültecinin Avrupa Birliği ile ilişkilerde pazarlık unsuru olarak kullanıldığı iddia ediliyor.   4. BENJAMIN NETANYAHU – İSRAİL Netanyahu Ortadoğu'daki son yılların en büyük savaş zincirinin aktif karar vericilerinden biri olması, 70.000'den fazla Filistinlinin öldüğü belirtiliyor. Gazze'nin büyük bölümünün tahrip edildiği ve ciddi açlık koşullarının ortaya çıktı. Çatışma Lübnan'a, ardından Suriye ve İran'a yayıldı, NATO ülkesi Türkiyeyi alenen tehdit etmesi; böylece bütün Ortadoğu'yu etkileyebilecek bir savaş zinciri oluştu.  Ayrıca Netanyahu'nun İsrail içinde seçimler, kamuoyu tepkisi, Yüksek Mahkeme ve ABD'nin baskısı gibi önemli sınırlamalarla karşı karşıya. 3. DONALD TRUMP – ABD Trump'ın bir nevi meczup – deli hali insan hakları ihlallerinin büyüklüğü değil, dünya üzerindeki etki gücü. ABD Başkanı dünyanın en büyük ekonomilerinden birini ve en güçlü askeri kapasitesini yönetiyor. Dolayısıyla Washington'da alınan kararlar hemen hemen bütün ülkeleri etkileyebiliyor.  Trump'ın ikinci döneminde uluslararası sistemi sarsan askeri operasyonlar ve büyük ölçekli gümrük tarifeleri uyguladığı, Özellikle tarifelerin Avrupa Birliği'nden Meksika'ya kadar müttefiklerini ve ticaret ortaklarını yeni müzakerelere zorladığı “insani vahşet” veya ölüm sayısı kadar, kararlarının küresel erişiminden ve etkisinden kaynaklanıyor. 2. Şİ CİNPİNG – ÇİN Çin liderinin hızlı biçimde birkaç yüz nükleer savaş başlığından 1.000'in üzerinde başlığa doğru ilerleyen nükleer cephaneliği ordusunun 2027 yılına kadar Tayvan konusunda askerî açıdan hazır olma talimatı verdiği, Tayvan üzerinde çıkabilecek bir savaşın ABD'yi de içine çekebileceği ve dünya ekonomisinde son derece büyük bir kriz yaratabileceği vurgulanıyor. Bununla birlikte Şi Cinping konusunda önemli bir ayrım yapıyor:  Çin yönetiminin şu anda Tüm dünya genelinde açık savaştan ziyade baskı, ekonomik güç, askerî caydırıcılık ve kontrolü tercih ettiği savunuluyor. Dolayısıyla burada tehlike, devam eden büyük ölçekli bir savaştan çok gelecekte ortaya çıkabilecek son derece büyük bir çatışma potansiyeli olarak değerlendiriliyor. 1. VLADİMİR PUTİN – RUSYA Putin'i listenin ilk sırada. Gerekçe olarak, günümüzde başka bir egemen devlete karşı geniş çaplı bir fetih savaşı yürüten en önemli dünya lideri Şubat 2022'de başlayan Ukrayna savaşı yüz binlerce asker ve sivilin ölümüne veya yaralanmasına yol açtı.  Ayrıca Ukraynalı çocukların Rusya'ya götürülmesi nedeniyle Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin hakkında tutuklama kararına çıkartılan Putin'in etkisinin yalnızca Ukrayna'yla sınırlı değil.  Rusya'nın enerji ve gıdayı siyasi araç olarak kullandığı, dünyanın en büyük nükleer cephaneliklerinden birine sahip olduğu ve Avrupa'da siber saldırı, sabotaj ve suikast operasyonları yürüttüğü, Kuzey Kore askerleri, İran silahları ve Çin'in diplomatik desteğini Rusya çevresinde gelişen yeni bir otoriter işbirliği ekseninin parçaları olarak değerlendiren rapor Putin'i; mutlak siyasi güç, savaş, nükleer tehdit ve küresel etkiyi aynı anda kullanan lider olarak listenin ilk sırasında.