YERLERDE SÜRÜNEN HALLERİMİZ Ekonomiden daha ağır olan, ahlâkın ve güvenin çöküşüdür Organize suç örgütü var dediği halde çete yapısını - lideri kim ? belirtmeyen Adalet Bakanı Akın Gürlek’in eşi Elif Gülşah Gürlek eşi - tuhafca Cumhurbaşkanlığı kararıyla 11 Kasım 2024’te Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) üyeliğine atanmıştı. Fakat ne hikmetse, çete bilgileri ? lideri kim ? sır gibi saklanıyor.  Bir ülke sadece dövizi yükseldiğinde, enflasyonu azdığında veya işsizliği arttığında fakirleşmez. Asıl yıkım; insanların emeğin, dürüstlüğün, hukukun ve yarının bir karşılığı olduğuna dair inancını kaybetmesiyle başlar. Son günlerde gündeme gelen fon, usulsüzlük ve kamuoyunu sarsan mali iddialar, toplumda yalnızca “Kim ne kadar kaybetti?” sorusunu doğurmuyor. Daha derin ve daha yakıcı bir soru büyüyor: “Bu ülkede dürüst kalmanın, çalışmanın, tasarruf etmenin, çocuk yetiştirmenin, kurallara uymanın hâlâ bir anlamı var mı?” İşte bizi asıl çöküşe götüren soru budur. Çünkü vatandaş, yıllarca sabahın köründe işe gidip vergisini öderken, emekli aylığıyla ay sonunu getirmeye çalışırken, küçük esnaf dükkânının kirasını denkleştirmek için gece uykusunu kaybederken; birilerinin siyasi yakınlık, makam ilişkisi, bürokratik koruma veya güç çevreleri sayesinde hızla zenginleştiği duygusuna kapılırsa, yalnızca parasını değil, hayata karşı mücadele azmini de kaybeder. Bu duygu, ekonomideki en tehlikeli virüstür. Bir insan “Param az” diye üzülür ama çalışarak, üreterek, biriktirerek, çocuğunu okutmaya uğraşarak ayağa kalkmaya devam eder. Fakat “Ne yaparsam yapayım, düzen benim emeğime değil, başkasının bağlantısına hizmet ediyor” demeye başladığı anda toplumun ruhu çöker. İnsan yatırım yapmaz, üretmek istemez, yarına plan kurmaz. Genç ülkeden gitmeyi düşünür; yaşlı, çocuklarına yük olma korkusuyla yaşar; orta yaşlı, hayatı boyunca kurduğu düzenin eridiğini görür. Ekonomik krizin en ağır tarafı, cüzdandan önce insanın içini boşaltmasıdır. Yıllar önce yolsuzlukla, yoksullukla ve yasaklarla mücadele söylemiyle iktidara gelen siyasi anlayışın; bugün yandaşlık, israf, liyakatsizlik, kayırma ve hesap vermezlik tartışmalarının merkezinde anılması büyük bir tarihî çelişkidir. Daha da acısı, dinî ve millî değerlerin zaman zaman iktidarı eleştiriden koruyan bir kalkan gibi kullanılmak istenmesidir. Din; kul hakkı yememeyi emreder. Ahlâk; gücü olanın zayıfı ezmemesini ister. Vatanseverlik; devlet malını kendi malından daha titiz korumayı gerektirir. Milliyetçilik; halkın sofrasındaki ekmeği küçültüp bir avuç insanın servetini büyütmek değildir. O hâlde din, iman, vatan, millet ve bayrak; yolsuzluk iddialarının üzerini örten sözler değil, tam tersine en ağır denetim ölçüleri olmalıdır. Bir insanın dilinde ne kadar büyük söz olursa olsun, elinin değdiği yerde adalet, şeffaflık ve dürüstlük yoksa o sözlerin kıymeti kalmaz. Türkiye’nin bugün yaşadığı mesele sadece DÜNYANIN BİLİNEN EN BÜYÜK YOLSUZLUĞU bir fonda, bir kurumda veya birkaç kişinin çevresinde ortaya çıkan iddialardan ibaret değildir. Her olayın yargısal boyutu elbette bağımsız mahkemelerde, somut delillerle ve hukuk içinde aydınlatılmalıdır. Ancak toplumun gördüğü daha büyük tablo şudur: Uzun yıllardır oluşan “dokunulmaz çevreler” algısı, vatandaşın siyasal islamcıların elinde talan edilmiş devlete duyduğu güveni aşındırmıştır. Bir ülkede insanlar, büyük bir vurgunun veya talanın sonunda yakalanma ihtimalini bile göze alıyorsa, orada suç sadece bireysel hırs değildir. Orada suçun çevresinde bir koruma duvarı oluştuğu düşünülür. İnsanlar; siyasi güç, bürokratik ilişkiler, medya desteği, ihale bağlantıları ve etkisiz denetim sayesinde her şeyin mümkün olabileceğine inanır. Bu inanç yayıldıkça, tek tek kişiler değil, örgütlü çıkar ağları ortaya çıkar.  Önce halkın parasına göz dikilir. Sonra açgözlülüğün sınırı kalmaz; ortaklar birbirini soymaya başlar. Çünkü ahlâkın yerine sadece güç ve para geçtiğinde, sadakat bile kalıcı olmaz. Bugün birlikte yürüyenler, yarın aynı pastanın daha büyük dilimi için birbirlerinin boğazına sarılır. Bu, toplumun yalnızca ekonomik değil, ahlâkî çözülmesidir.  Çünkü Ahlâk sorunu, “birkaç kötü insanın” meselesi değildir. Ahlâk sorunu; yanlış yapanın cezalandırılmadığı, dürüst insanın saf yerine konduğu, liyakatlinin dışlandığı, torpilin beceri sayıldığı, kamu malının sahipsiz kabul edildiği düzenin adıdır. Bir öğretmen, çocuğuna “Çalış, başarılı olursun” derken; çocuk ekranda veya çevresinde bağlantısı olanların emeksizce yükseldiğini görüyorsa, verilen öğüt inandırıcılığını kaybeder. Bir memur, küçük hatasından dolayı ağır bedel öderken; büyük kaynakların hesabı sorulamıyor gibi görünüyorsa, adalet duygusu parçalanır. Bir emekli ilacını, kirayı, mutfak masrafını hesaplamak zorunda kalırken; kamu imkânlarıyla gösterişli hayatlar sürüldüğü izlenimi oluşuyorsa, vatandaş devletten uzaklaşır. Devlet, vatandaşın gözünde bir aile şirketi, bir parti uzantısı veya bir çıkar grubunun aracı hâline gelmemelidir. Devlet; sağcının da solcunun da, dindarın da inançsızın da, zenginin de yoksulun da, iktidara oy verenin de vermeyenin de ortak evidir. Ortak evin kapısı bazılarına ardına kadar açık, bazılarına daima kapalı olursa; o evde huzur kalmaz. Bugün “yerlerde sürünen hallerimiz” dediğimiz şey; yalnızca geçim sıkıntısı değildir. İnsanların birbirine, kurumlara ve geleceğe bakarken taşıdığı yorgunluktur. Bir zamanlar “Bu ülke düzelir” diye konuşanların, şimdi “Daha ne olabilir?” diye sormasıdır. En tehlikelisi de budur: Öfkenin yerini umutsuzluk aldığında toplum hareketsizleşir. Oysa Kurucu irade varlığımız sebebi aziz Atatürk ilkelerinden vazgeçmemeye and içmiş Türk insanı tükenmiş değildir. Bu ülkenin Onbinlerce yıllık lültüründeki Türk ahlaki hamurla: çiftçisi, işçisi, öğretmeni, doktoru, mühendisi, esnafı, sanatçısı, öğrencisi ve emeklisi hâlâ üretme gücüne sahiptir. Sorun halkın kabiliyeti değil; halkın emeğini koruyacak adil düzenin zayıflamasıdır. Çözüm de bellidir: Dünya birincisi – REZİL Kamu harcamalarında tam şeffaflık gerekir. Gerekirse tamamı muhalefetten - ordudan – bağımsız Denetim kurumları siyasi etkiden uzak ve bağımsız çalışmalıdır. Yargı, makamı ve bağlantısı ne olursa olsun herkes için eşit işlemelidir. Her türlü mali iddia hızlı, açık ve inandırıcı biçimde soruşturulmalıdır. Liyakat, tümü kan emici – küçük çocuklara musallat çağdığı REZİL tarikat – cemaatlere sadakatin değil, kamu hizmetinin ölçüsü olmalıdır. Ve en önemlisi, kul hakkı kavramı yalnızca kürsülerde söylenen bir söz değil; devlet yönetiminin temel ilkesi hâline gelmelidir. Bir ülke, yanlışlarını konuşamadığı için değil; yanlışlarını düzeltemediği için batar. Türkiye’nin ihtiyacı yeni hamaset cümleleri değildir. Türkiye’nin ihtiyacı, halkın gözüne bakarak “Herkes hesap verecek; kimse korunmayacak; emeğiniz sahipsiz değildir” diyebilecek temiz bir yönetim ahlâkıdır.  Umut çalındığında, geri vermek parayı geri vermekten çok daha zordur. Ama imkânsız değildir. Hukuk gerçekten işler, suç gerçekten cezasız kalmaz, devlet gerçekten vatandaşın devleti olur ve dürüst insan yeniden başı dik yaşayabilirse; bu ülke yeniden ayağa kalkar. Çünkü Türkiye’nin bir avuç diniDAR allah taciri deyyüs döllerinin talan ettiği devlet ve kaybettiği sadece para değildir. Kaybettiği güven, adalet ve ahlâk duygusudur. Ve onları geri kazanmak, hepimizin en büyük meselesidir.