
En eskisi..
TRT Diriliş Ertuğrul dizisinde, oba girişinde İYİ parti benzeri mavi üzerine ‘IYI – KIYI’ boyu bayrağındaki GÖKTÜRK alfabesi yazısı, bugün kullandığımız Türkiye Türkçesinin Latin alfabesiyle yazılmış en eski metni 1544 tarihlidir. Resimde dikkat çekici olan, bu metnin telefuzu kadar okunuşuda günümüz Türkçesine şaşırtıcı derecede yakın olmasıdır.
Yazar Kimdir?
Türkçe diyaloglar içeren "De Turcarum Moribus Epitome" adlı eserin yazarı Bartholomaeus Georgievitz (1505-1560), Prens Ladislaus Szalkai'nin hizmetinde Macaristan'a yerleşmiş ve Ağustos 1526'da Mohaç Savaşı'nda Osmanlı ordusuna karşı savaşmış, Hırvat kökenli bir esir-gezgindir.
Esaret Yılları
Genç Georgievitz savaşta esir düştü, köle olarak satıldı ve Anadolu'ya götürüldü. On yıl boyunca yedi kez el değiştirdi. Bu süre içinde defalarca kaçmayı denedi ve 1536'nın sonlarında başarıya ulaştı. Karaman oğullları bölgesi ve Suriye çölünü geçerek 1537 yılı Paskalyası'nda Kudüs'e vardı.
Özgürlük ve Dönüş
Bartholomaeus Georgievitz bir süre Kudüs'te Fransisken manastırının bekçiliğini yaptı. Ardından deniz yoluyla Avrupa'ya döndü, Belçika - Antwerp'e yerleşti ve yazmaya başladı. Kroniğinin dört farklı versiyonunu 1544'te yayımladı. Bilgin bir hacı olarak yaşamını sürdürdü, 1551'de Roma'ya taşındı ve 1560'ta orada hayata veda etti.
Eserin Etkisi
Bartholomaeus Georgievitz'in kaleme aldığı sekiz kronik birçok Avrupa diline aktarıldı ve 19. yüzyıla dek yaklaşık doksan kez yeniden basıldı. Bu eser muhtemelen sonradan Doğu'ya seyahat eden hemen tüm gezginler tarafından okunmuştur.
Eserin İçeriği
Tam anlamıyla bir seyahatname değil, daha çok "örf ve adetler" üzerine yazılmış bir el kitabıdır.
Ayrıca:
Esaretten kaçmak isteyen kölelere pratik öneriler
Slavca ve Türkçe bir sözlük
Osmanlı İmparatorluğu'ndaki kölelerin yaşam şartlarına dair detaylı bilgiler .. içermektedir.
24 01 2026
Nezih Başgelen – Facebook alıntısı
