Trabzon ile İspanya'nın Galiçya (Galicia) bölgesi arasında doğrudan tarihî bir göç veya kültürel aktarım olduğunu gösteren bir bilimsel kanıt bulunmamakla birlikte, mimari ve mutfak açısından şaşırtıcı paralellikler vardır ve bunlar araştırmaya değer niteliktedir.
1. Serander ile resimdeki Galiçya "Hórreo" yapısı.
Trabzon'da: Serander (serenti, nayla) Ahşap direkler üzerinde yükselir. Fare ve nemden korunmak için yerden yüksektir. Mısır, fındık ve tahıl depolanır. Çatısı eğimlidir.
Galiçya'da: Hórreo Taş veya ahşap ayaklar üzerine kurulur. Kemirgenleri engellemek için ayakların üzerinde geniş taş diskler bulunur. Mısır depolamak amacıyla yapılmıştır. Havalandırmalı yapıdadır.
Bu iki yapı ilk bakışta oldukça benzerdir. Ancak araştırmacılar bunların ortak bir kökenden geldiğini değil, aynı iklim koşullarına verilen benzer mimari çözümler olduğunu düşünmektedir.
2. Ev mimarisi
Trabzon: çok yağışlı iklim, yüksek eğimli çatılar, taş temel, bol ahşap, geniş saçaklar
Galiçya: Atlantik iklimi, bol yağmur, taş evler, ahşap balkonlar, yüksek eğimli çatılar
Her iki bölgede de yıllık yağış miktarı yüksektir. Bu nedenle çatılar, suyun hızla tahliyesine uygun şekilde tasarlanmıştır.
3. Lahana kültürü benzerliği de oldukça ilginçtir.
Trabzon mutfağı: karalahana çorbası, karalahana sarması, karalahana diblesi, mısır ekmeği, fasulye, tereyağı
Galiçya mutfağı: En meşhur yemeklerden biri: Caldo Gallego. İçeriğinde: lahana, patates, fasulye, et, bazen şalgam yaprakları
Her iki mutfakta da lahana temel besinlerden biridir.
4. Mısır Her iki bölgede de çok önemlidir.
Trabzon: mısır unu, kuymak, mısır ekmeği
Galiçya: mısır unu, empanada, mısır ekmeği.
Mısırın Amerika'dan Avrupa'ya 16. yüzyılda gelmesinden sonra her iki bölgede de temel ürün hâline geldiği bilinmektedir.
5. İklim
Trabzon: nemli, yağışlı, yeşil, dağlık
Galiçya: İspanya'nın en yağışlı bölgesi, yeşil, sisli, dağlık
İklim benzerliği yaşam tarzını da benzer hâle getirmiştir.
6. Hayvancılık
Benzer tuhaflıklarla iki bölgede de küçük aile işletmeleri: süt üretimi, tereyağı, peynir – yayla otlak kültürü yaygındır.
7. Deniz kültürü
Trabzon: Karadeniz balıkçılığı
Galiçya: Atlantik balıkçılığı, Avrupa'nın en büyük deniz ürünleri merkezlerinden biridir.
Bilim insanları ne düşünüyor?
Bugüne kadar Trabzon ile Galiçya arasında; ortak halk, ortak göç, ortak devlet, ortak etnik köken olduğunu gösteren güvenilir tarihî kanıt bulunmamakla birlikte, kültürel coğrafyacılar bu tür benzerlikleri çoğunlukla paralel uyum (convergent adaptation) olarak açıklar. Yani benzer iklim, benzer tarım ürünleri ve benzer ekonomik ihtiyaçlar, birbirinden bağımsız toplumlarda benzer çözümlerin ortaya çıkmasına yol açmıştır.
Araştırmaya değer bir konu akademik açıdan "Karadeniz ile Atlantik'in Yeşil Kıyıları: Trabzon ve Galiçya'nın Kırsal Mimari ve Mutfak Kültürünün Karşılaştırmalı İncelenmesi" ilgi çekici olabilir: