REZİLLİK ABİDESİ Pantalon olmadı gömlek satalım ! misali İngiltereden KULLANILMIŞ x 20 adet Eurofighter Typhoon savaş uçaklarını $ 10,7 milyara alıyoruz ? Düşük görünürlük (radara yakalanmama) özelliği çok üstün, İleri seviye sensör füzyonu ve elektronik harp kabiliyetli, Derin taarruz, nokta operasyonlar ve görünmezlik gereken görevlerde üst düzey, Görevi: Stealth taarruz + elektronik savaş + ağ merkezli harekât olan çok rollü savaş uçağı (stealth) 5. nesil F-35 yerine, NEDEN Ana görevi: Görevi: Hava hâkimiyeti + önleme olan fakat Radarda tespit edilmesi F-35’e göre daha kolay (daha az “stealth”) 4.5 nesil Eurofighter Typhoon uçakları alınıyor. 30 yılı aşkın bir sürecin ürünü F-35 projesi Soğuk Savaş sonrası dönemde ABD, farklı kuvvetler için ayrı ayrı pahalı uçaklar geliştirmek yerine, ortak bir taarruz uçağı fikrine 1990’ların başında JAST (Joint Advanced Strike Technology) ve CALF (Common Affordable Lightweight Fighter) projeleri olarak doğdu ve iki proje, 1995 te birleştirilip JSF () adını aldı. Lockheed Martin ve Boeing yarışmasında Lockheed’in X-35 prototipi, 2001’de Boeing’in X-32’sine karşı kazanan ilan edildi. Bu karar, F-35 Lightning II’nin resmen şekillenmeye, sonrasında “F-35” adı ve varyantlar (A, B, C) netleşti. ABD, programın maliyetini paylaşmak ve NATO kuvvetlerinde ortak uçak kullanmak için müttefik ülkelerle müzakerelere 2000’lerin başında: Birleşik Krallık, İtalya, Hollanda, Kanada, Danimarka, Norveç vb.Birçok NATO ülkesi projeye “ortak ülke (partner)” olarak dâhil olurken,  Türkiye, 11 Temmuz 2002’de Türkiye, JSF/F-35 programına “Level 3 (Seviye 3) ortak” olarak katılarak uçak tedarikçisi ve bazı parçaların üreticisi olacak bir ülke konumuna geldi.  Toplamda 100’ün üzerinde F-35A almayı planlayan Türkiye 25 Ocak 2007’de F-35 üretim ve tedarik sürecine yönelik yeni bir Mutabakat Muhtırası (MoU) imzaladı. Türkiye için Bu kadar iddialı F-35 programı neden en büyük politik krizlerden biri hâle geldi ? diye bakıldığında: 2002’den itibaren ortak ülke olarak Türkiye 100+ F-35A almayı planlıp,  1,4 milyar dolar civarında ön ödeme yapıyor ve birçok parçanın üretimini üstlendi. 2017–2019 arasında Türkiye’nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemi almasıyla, ABD tarafından F-35’in gizli teknolojileri açısından “güvenlik riski” olarak değerlendirildi ve Pentagon, Türkiye’nin F-35 programından çıkarılma sürecini (“unwinding”) başlattıklarını duyurdu. 2021 Nisan’ında ABD, Türkiye’nin de içinde olduğu 2006 tarihli ortak muhtırayı feshedip, diğer partnerlerle yeni anlaşma imzaladı ve Türkiye’nin programdan resmen çıkarıldığını Ankara’ya bildirip, CAATSA yaptırımlarını devreye soktu.  Bu çok büyük kriz, hem Türkiye’nin hava gücü planlamasını, hem F-35 tedarik zincirini, hem de NATO içi ilişkileri doğrudan etkileyen büyük bir dönemeç oldu. 2025 içinde, hem ABD hem Türkiye tarafında, CAATSA yaptırımlarını çözmek ve F-35 meselesini yeniden ele almak yönünde bir siyasi irade ortaya çıktığına dair açıklamalar yapılırken, ABD Ankara Büyükelçisi, Türkiye’nin programa “yeniden dâhil olmasının” ön koşulunun Rusyadan alınan S-400 meselesinin çözümü olduğunu vurgularken, Türkiye, hiç değilse 40 yıllık eski F-16 uçakların modernizasyonu ve Eurofighter Typhoon tedariki için izin verilmesini isterken 3.5 Nesil – ödünç F16 motorlu yerli KAAN savaş uçağı projesi üzerinden alternatif yollar da aramaya başladı. Bugün itibarıyla TÜRKİYE İÇİN ANLAMI aslında BİR UÇAKTAN ÇOK DAHA FAZLASI olan F35 ABD’nin yanı sıra çok sayıda NATO ve müttefik ülkenin hava kuvvetlerinde görev yapıyor; pek çok ülke için “geleceğin ana savaş uçağı” olarak kabul ediliyor.  Türkiye, programdan çıkarılmış olsa da: F-35 için yaptığı ödemelerin meçhül akıbeti, Üretim zincirindeki payının kimlere devredildiği, İleride programa imkansız görülen “şartlı dönüş” senaryoları, hâlâ uluslararası savunma gündeminde. Diğer yandan: F-16V modernizasyonu, kimlere ne FAHİŞ KOMİSYON veriliyorsa - akıl almaz derecede PAHALI – KULLANILMIŞ Eurofighter Typhoon süreci gibi, motoru olmayan - sorsan yerli ! - 3.5. nesil KAAN montaj savaş uçağı projesi gibi adımlar, Türkiye’nin F-35 dışında çaresiz çabalama “hareket alanı” inşa etmeye çalıştığını gösteriyor.