Soyu Türk dünya birincisi ...
Kamplara ayrılmış ülkelerlerde Liyakat nedir? Millete karşı sorumluluk nedir? Devlet nedir? gerçekten ibret alınması gereken örnek bir olay.
Kutuplaştırmış Macaristan'da geçenlerde seçim yapıldı. Trump hem Putin tarafından desteklenen Tayyip Erdoğan'ın Macaristan şubesi olarak görülen - toplumunu bizden ve onlar diye ayrıştıran Victor Orban kaybetti, 16 yıllık iktidarı sona erdi. Ana muhalefet lideri Peter Magyar başbakan olur olmaz ilk iş Victor Orban'ın kuklası olan Cumhurbaşkanını Derhal istifaya davet etti. Kukla itirazla koltuğunu bırakmayınca, meclis çoğunluğu ile anayasa değişikliği yaptılar. Henüz 2 yıllık cumhurbaşkanı görevine son verdiler ve Cumhurbaşkanı tarafsız olmalı. Onun için ‘adayı ben değil siz belirleyin !’ diyerek Macaristan'ın bilim, kültür ve spor camialarından 16 saygın isimden oluşan bir heyet kurdu.
Bu 16 kişilik saygın heyet, Macaristan'ın gururu 49 yaşındaki dünyanın bir numaralı kadın satranç oyuncusu. İnsanlık tarihinin gelmiş geçmiş en güçlü satranç oyuncusu Bobby Fisher'in rekorunu kırarak Grand Master unvanını kazanan Judith Polgar adlı bir kadını önerdiler. Sürekli ‘Dahi doğulmaz - yetiştirilir diyen Eğitimci babası: Suzan, Sofya ve Judit. kızlarını okula göndermedi adeta laboratuvar deneyine tabi tuttu, evinde özel hocalara ders verdirtti. Neredeyse 24 saat satranç odaklı yaşamalarını sağlıyor. Satrançı da sadece böyle oyun veya spor olarak değil mantık, strateji ve sorun çözme becerilerini geliştirmeleri için temel eğitim aracı olarak kullandı. Neticede kızların üçü de çok büyük satranç ustası oldu. Judith olağanüstü şekilde Erkek dünya şampiyonlarını da yenebilecek seviyeye ulaştı, Dünyanın bir numaralı gelmiş geçmiş en büyük kadın satranç oyuncusu Oldu.
2015 de aktif sporculuğu bırakıp Bir vakıf kurdu. Geliştirdiği satranç eğitim programı Macaristan anaokulu ve ilkokul müfredatına entegre edilirken devletin en yüksek madalyası ‘Aziz Stefan’ nişanına layık görüldü, hayatı Netflix tarafından da belgesel haline getirildi. Bilim, kültür ve spor camialarından 16 saygın isimden oluşan heyet Macaristan'ın gururu olan 49 yaşındaki kadın Juditth Polgar'ı cumhurbaşkanı adayı olarak önerdi. Fakat Juditth Polgar bu teklifi Kabul etmedi ve neden kabul etmediğini sosyal medya hesabından ‘Bu teklifle hayatımın en büyük onurunu yaşadım. Minnettarım ama kabul edemem’ diye bütün ülkeye duyurdu.
Neden ? diye sorulduğunda ‘bölünmüş, kutuplaşmış bir ulusun yeniden birleşmesi için bu tarihi sorumluluğu üstlenmeye kendimi yeterince güçlü hissetmem’ dedi. Evet. Macar halkı diktatör Victor Orban - 16 yıllık iktidarı sırasında öylesine kutuplaştı ki, toplumsal birlik beraberlik öylesine zarar gördü ki insanlar, partiler öylesine kamplaştı ki ülkenin ender ortak paydalarından biri olan tüm Macar halkı tarafından gurur duyulan Juditth Polgar bile kendisinde bu birleştirici gücü göremedi.
Satranç denilen oyun 64 kare üzerinde 32 taşta oynanır. Ama her iki taraf ilk hamlesini yaptığında 400 farklı olasılık, İkişer hamlede 72.000, Onar hamle yapıldığında milyar, katrilyon hatta Septillion bile yetmiyor. Yaklaşık 170 oktilliona çıkıyor. Onun için siyasette daha ilk hamleyi yaparken ilerisini işte te bu ebatlarda düşünmek gerekiyor. Bu yüzden satranç: akıldır, vizyondur, stratejidir. Mesela şahane hamle yaptım, taş aldım filan diye sevinirken kendi elinle kendi savunmanı düşürdüğünü fark edemeyebilirsin. Rakibinin aslında seni sürüklediğini, tufaya getirdiğini kavradığında çok geç olabilir, şah zannederken mat olursun. Çünkü satranç. zeka değil Analitik düşünebilme yeteneğidir. Sezebilmektir. Masum görünen tehditleri çok önceden öngörebilmektir. Kazanmak için kendi kabiliyetin yetmez.
Rus kültürünün parçası Satranç Sovyet devrimi tarafından 100 yıl önce önce askeri okullara eğitim aracı olarak konuldu. Sonra da toplumun entelektüel gelişimine katkı sağlamak için ilkokuldan itibaren çocuklara öğretildi. Fabrikalara götürüldü. İşçilere satranç kulüpleri kuruldu. Öğle tatili etkinliği oldu. Köylere götürüldü. Köy odalarında oynanması teşvik edildi. Rus devletinde liyakat kriteri haline getirildi ve Satranç oynarken seviyenin altında kalanlar parti kadrolarında yükseltilmedi.
Liyakatın bir parçası haline getirildi. Devlette görev alabilmen için Rus devletinde satrançta belirli bir seviyenin üstünde olman gerekiyor. Gazetelerde satranç köşeleri açtılar. Satranç kitapları yazdılar. Satranç şarkıları beslediler. Satranç filmleri çektiler. Belgesellerini yaptılar. ABD ile Rusya arasındaki yani batı bloğuyla doğu bloğu arasındaki soğuk savaşta mesela propaganda aracı olarak kullanıldı. Hatta uzayla dünya arasındaki ilk satranç maçını bile Ruslar yaptı. 1970 yılıydı. Baykono Ruzer üstünden işte SO9'la fırlatılan Rus kozmotları görüntülü ekranda yer kontrolle satranç oynadı. Satranç Rusların yaşam biçimidir.
O yüzden mesela bakın Rusya'nın diplomatik ve askeri hamlelerine karşı hamle yaparken oktil düşünmek gerekir. Ruslar - ABD da tıpkı böyledir. ABD'de satranç popülaritesi inanılmazdır. Bakın yetişkin nüfusta mesela her 10 Amerikalıdan 7'si mutlaka satranç oynamıştır. Dijital platformlarda yani internette düzenli olarak aktif olarak satranç oynayan Amerikalı sayısı kaç biliyor musunuz? Her gün düzenli olarak 64 milyon kişi. Yani neredeyse Türkiye nüfusu kadar. Tüm dünyada bakın dijital platformlarda düzenli olarak aktif olarak satranç oynayan kullanıcıların üçte biri Amerikalılar ve Hintlilerden oluşuyor.
Bizdeki temelleri de aslında tıpkı Rusya'da olduğu gibi T100 yıl önce atılmıştı satranç. Cumhuriyet devriminin kültür merkezleriydi. Halk evlerinde eğitim meşalesi olan köy enstitülerinde satranç vardı. Evet. 100 yıl önce Türkiye'de çocuklarımıza satranç öğretilmeye başlanmıştı. Köylerden başlayalım. Ama maalesef işte biliyorsunuz 1950'den itibaren önce halkevleri sonra köy enstitüleri kapatıldı. Aydınlanma devriminin önüne cehalet takozu konuldu. Butos Cumhuriyet vizyonunun bir parçası olan satrancın da önünü kesti.
Yıllarca, yıllarca satrancın Türk toplumuna yayılması engellenmiş oldu, sihirli bir el, bu ülkenin çocukları satranç öğrenmesin, satranç oynamasın diye özel çaba harcadı, tümü kan emici yobaz – çağdışı tarikat, cemaatler DİNEN GÜNAH ! diye yıllarca satranç oyununa karşı çıktılar. Sebebi Daha ilk hamleyi yaparken ilerisini bu ebatlarda düşünmen gerekiyor. Böylesine olağanüstü bir Akıl vizyon, strateji oyununda asla Zeka yeterli değildir. Sorgulaman lazım - Analitik düşüneceksin. Satranç ve siyaset, strateji, hamle planlaması, rakibin niyetini okumak, rakibe göre pozisyon almak, piyon feda eder gibi böyle taktel taktiksel tavizler vermek gibi .. dinamiklere sahiptir.
Satranç ve siyaset, politik manevralar. Bu yüzden hep ne yapılır? Satranç metaforlarıyla icra edilir. Soyları Fransızcası L’ongri - OnUgur Türk olan dünyanın birincisi kadın satranç oyuncusu Judith ‘Beni cumhurbaşkanlığına makamına layık gördüğünüz için onur duydum ama yıllarca bölünmüş – kutuplaştırılmış ulusun yeniden birleşmesi için bu çok zor - tarihi sorumluluk için kendimi yeterince güçlü hissetmiyorum’ diye kendisine teklif edilen enüst makamı kabul etmedi.
Çünkü bir ulusu yönetmeye talip olmak için ’GERÇEK ÇİFTE DİPLOMALI’ ve popüler olmak yeterli değildir. Bilim, Sanat – Kültür dahilerinin seni o makama layık görmeleri yetmez. Kutuplaştırılmış bir ulusu yeniden birleştirebilmek için önce kendini yoklaman – kaabiliyetini hissedebilmen gerekir...