Osmanlı’nın En Büyük Armağanı: Toplumlar taş gibi donuk değil; sürekli değişen, dönüşen, kendi içinden yeni arayışlar ve yeni önderler çıkaran canlı yapılardır. Pandemi günlerinde başlayıp altı yılı aşkın süredir, defalarca rekor tazelediğimiz değişik ülkelerden katılan dostlarla hergün Türkiye saati ile 20–22.00 arası Zoom söyleşilerinde, pazartesi geceleri “Tarihte Bu Hafta” başlıklı programımda 10 Kasım için; çocukluk arkadaşım, olaylara her zaman kendine has alışılmadık açılardan bakabilen, İstanbul’u, Türkiye’yi ve birlikte gördüğümüz yabancı ülkeleri anlamamda bana rehber olmuş - Tanıdığım en dürüst insanlardan biri Ömer Faruk Demirkır cümlesi, son zamanlarda işittiğim en derin değerlendirmelerinden “Atatürk, Osmanlı’nın bize en büyük armağanıdır” cümlesi oldu. Atatürk; Osmanlı’nın son dönemindeki askerî okulların, modern eğitim arayışının, meşrutiyet tartışmalarının, Jön Türk hareketinin, devletin kurtuluşu için çırpınan aydınların ve kurmay subay geleneğinin içinden çıktı.  Fakat onun kurduğu gelecek, Osmanlı’yı çok aşan yaradanın ‘Herkes eşit’ ilkeleriyle kurduğu Kutsal Cumhuriyet geleceğiydi.  Çocuk yaşta babasını kaybetmiş bir yetim çocuk, 42 yaşında yalnızca işgal altındaki bir ülkeyi kurtarmadı. Milletin kaderini, bir hanedanın ve kutsallaştırılmış makamların gölgesinden çıkararak yurttaşın iradesine emanet etti. Saltanata son vermesi, Cumhuriyetin ilanı, halifeliğin kaldırılması, eğitim birliği ve hukuk devrimi; birbirinden kopuk kararlar değil, aynı büyük fikrin parçalarıydı: Yaradan yerine Kapıya kul olmaya, biat eden kalabalıklara karşın - eşit hakka sahip yurttaşlar, düşünen ve eşit haklara sahip bir millet. Siyasetin günlük hesaplarına, çıkar düzenlerine ve iktidar kavgalarına alet edilmemesi için hala bazı allah tacirlerinin dillerine pelesenk ettikleri ASLA inanç - din düşmanlığı olmayan Laiklik, Devletin bütün inançlara eşit mesafede durması; vatandaşın vicdanının ise özgür kalmasıdır. Atatürk’ün halifeliği kaldırması, Genç Kutsal Cumhuriyetin millî egemenliğe dayalı yapısını güvenceye almak için atılmış tarihî bir adımdı.  Türk devlet geleneğinde, siyasal düzen ile dinî otoritenin ilişkisi tarih boyunca daima tartışılmıştır. Büyük Türk Selçuklularda sultanlık ile Abbasi halifeliğinin farklı işlevleri vardı; Tuğrul Bey’in Bağdat’ta askerî ve siyasî gücü temsil etmesi, halifenin ise 'Layıkı ile' yönetebileceği dinî meşruiyet merkezi olması, daha sonra Fransız ihtilaline giden yolda ‘Laique’ diye tekrardan karşılaştığımız bu ayrışmanın tarihî örneklerinden biridir. Birinci Dünya Savaşı’nın ardından Anadolu işgal altındaydı. Uğrunda ölünce islamiyetin en yüksek nişanı “Şehitlik” vaadiyle kutsanan bu toprakların gerçek kurtuluşu; yalnızca cephedeki kahramanlıkla değil, keza: akıl, disiplin ve çağdaş devlet fikriyle birleştiren Kuvayı Milliye ruhuyla mümkün oldu. Üç kıtada, on bir cephede savaş görmüş Türk kurmay kadrosu; bir imparatorluğun enkazından bağımsız ve ‘Hasta adam ilan edili Osmanlının küllerinden’ yeni bir ulus-devlet çıkarmayı başardı.   Onun için: Atatürk, Osmanlı’dan kalan en değerli insan birikiminin zirvesiydi. Fakat onun büyüklüğü, geçmişin mirasına sığınmakta değil; o mirası eleştirel akılla aşmakta, millete yeni bir ufuk açmakta yatar. 10 Kasım, yalnızca hüzün günü değildir. Aziz Atatürk’ün emanet ettiği Kutsal Cumhuriyetin; akla, bilime, liyakate, hukuka ve eşit yurttaşlığa sahip çıkma günüdür. Çünkü onu yaşatmanın en sahici yolu, onun kurduğu ülkeyi her gün yeniden hak etmektir. Ruhun şad olsun varlığımız sebebi Aziz Atatürk.